Các bệnh của lan phi điệp

Hoa phong lan trồng với quy mô nhỏ hay sản xuất lớn đều rất dễ bị nhiễm bệnh. đây là vấn đề rất lớn. Bài viết này chỉ xin nêu một số bệnh thường gặp ở hoa phong lan và các bệnh của lan phi điệp bao gồm các bệnh là do nấm, do vi khuẩn hay do virus.

1/Bệnh thường gặp ở hoa phong lan do nấm:

Bệnh đốm lá:

Ban đầu vết bệnh là một đốm nhỏ màu vàng hơi lõm, phát triển dần theo chiều dọc của lá và về sau có hình bầu dục, ở giữa có màu trắng xám, xung quanh có màu nâu đen. Giữa mô bệnh và mô lành có một quầng màu nâu đỏ. Bệnh do nấm Phyllosticta sp gây ra.

bệnh thường gặp ở hoa phong lan

Các loài phong lan còn non, và các loài đưa ở rừng về rất dễ bị nhiễm một số nấm như các loại bệnh sau:

do nấm Colletrotrichum gloesporiodes hay Glomerralla cingulata gây ra. Trên lá phong lan xuất hiện một hay vài đốm màu vàng sau chuyển dần sang màu nâu. Nó lan tràn dần và các đốm cũng lớn dần quang hơn. Cần phát hiện kịp thời và cắt ngay các đoạn lá xuất hiện các đốm vàng. Sau đó xịt thuốc Topsin, Kitazin, Thiram. Nếu không có loại thuốc trên, dùng zineb cũng được (15-20g thuốc hòa tan trong 10 lit nước) mỗi tuần phun một lần (nếu nặng có thể mỗi tuần 2-3 lần).

Nguyên nhân bệnh có thể do bị nước nhiều hay do phân tưới có mang mầm bệnh. Do đó vào mùa mưa nên che thêm cho giàn và giữ tỷ lệ bón cân đối giữa phân hữu cơ và vô cơ.

· Bệnh thối đọt của hoa lan:

do nấm Phytophtora palmivora gây ra, làm cho các đọt Phong lan bị đen lại. lúc đầu ở gốc các lá non có màu nâu đạm sau đó trở thành đen và làm lá rụng dễ dàng. Bệnh lan dần xuống thân và làm chết  cả cây.

bệnh thối đọt (ngọn) thường gặp ở hoa phong lan

Nguyên nhân cơ bản cũng do nước đọng lại lâu ở gốc bẹ lá, làm nõn cây bị phá hoại. Do đó vào mùa mưa cố tránh không để giọt mưa rơi và đọng lại ở các nõn lá. Cũng như các bệnh khác, cần phát hiện kịp thời và cắt bỏ đi phần bị bệnh và làm khô môi trường quá ẩm ướt xung quanh.

Nếu bệnh có chiều hướng gia tăng, cần phun thuốc để trị. Hòa tan ít bộ thuốc Thiram trong vài giọt nước, rồi trát ngay vào chỗ bị bệnh, để cứu chiếc lá đó khỏi bị rụng. Ngoài ra cần xịt thuốc (như các thuốc kể trên) với nồng độ đậm hơn, cách ly cây bệnh khỏi các cây còn lành, và cắt bỏ các phần bị bệnh, nếu có thể (Thiram pha mỗi muỗng cà phê 1 ít nước).

· Bệnh thối rễ và gốc của hoa lan:

bệnh thối rễ và gốc thường gặp ở hoa phong lan

do nấm Pellicularia rolsii và Sclerotium rolssi gây ra. Cây phong lan bị vàng lá, rễ bị mềm nhũn và nâu lại. bệnh bắt đầu lan từ đỉnh rễ rồi chuyển vào gốc thân. Do cây phong lan trồng trong các chậu, bộ rễ bị che lấp nên khó thấy bệnh ngay, nhưng để ý thấy cây chậm phát triển, kèm theo có vài lá úa vàng , cần phải nhấc cây khỏi đám gạch, than để kiểm tra bộ rễ ngay.

Nếu phát hiện sớm ở ít cây thì lấy toàn bộ cây ra khỏi chậu, xịt thuốc (Thiram) trực tiếp vào bộ rễ và ngưng việc tưới ẩm  cho bộ rễ. Nếu cần có thể ngâm ngập để cổ thân cây Phong lan trong dung dịch Sunphat đồng 1% dung dịch Thiram, sau đó đem trồng vào chậu mới sạch sẽ. chất liệu trồng cũng chọn than, gạch lớn để có thể tiếp tục xịt thuốc tới cả bộ rễ. chế độ tới nước phải được xem xét lại, tránh độ ẩm quá lâu trong bộ rễ (nhất là vào mùa mưa) , các vật liệu trồng không nên nhuyễn quá, cây Phong lan luôn phải chịu độ ẩm cao, không thông thoáng.

Bỏ bớt giàn che để có nhiều nắng hơn làm cho môi trường nuôi trồng khô ráo hơn.

Nhìn chung, các bệnh cây do Nấm rất dễ gây hại cho Phong lan, nên khi đã trồng nhiều phải có kế hoạch phun thuốc thường xuyên, mặc dù chưa phát hiện được bệnh.

Đối với Phong lan con, sau khi trồng cũng phải phun thuốc ( 1 muỗng cà phê Thiram pha trong 1 lít nước), cây Phong lan chiết cành, chồi, các vết thương cần phải trét thuốc Santara. Các Phong lan thu hái ở rừng về, trước khi trồng vào chậu cần những cả vào trong chậu nước có pha Zineb loãng. Sau đó hàng tháng phải được xịt thuốc và cách li ngay các cây có mầm bệnh.

Bệnh đen thân cây con:

Vết bệnh xuất hiện ở gốc thân hoặc cổ rễ, có màu nâu, sau đó lan dần làm khô đoạn thân gần gốc và cổ rễ, vết bệnh chuyển sang đen. Lá chuyển sang màu vàng, cong dị hình. Cây con bị bệnh thường chết sau 2-3 tuần, trong căn hành thường có vệt màu tím hay hồng nhạt. Bệnh do nấm Fusarium oxysporum gây ra.

Bệnh thán thư:

bệnh thán thư thường gặp ở hoa phong lan

Vết bệnh thường có hình tròn nhỏ, màu nâu vàng, xuất hiện từ mép lá, chóp lá hoặc giữa phiến lá, kích thước trung bình 3-6mm. Giữa vết bệnh hơi lõm có màu xám trắng, xung quanh có gờ nhỏ màu nâu đỏ, trên mô bệnh có nhiều chấm nhỏ màu đen. Bệnh do nấm Colletotrichicm gloeosrioides gây ra.

Bệnh thối hạch:

bệnh thối hạch thường gặp ở hoa phong lan

Xuất hiện trên gốc thân, vết bệnh màu vàng nhạt, chuyển dần sang màu vàng nâu, thân cây teo tóp, lá vàng, nhăn nheo, cây sinh trưởng yếu, bệnh nặng sẽ gây chết cây. Bệnh do nấm Sclerotium rolfsu gây ra.

Bệnh đốm vòng trên cánh hoa:

Vết bệnh nhỏ, màu đen hơi lõm, hình tròn có vân đồng tâm. Bệnh gây hại chủ yếu trên hoa làm hoa kém màu sắc và mau tàn. Trên mô bệnh thường có lớp nấm màu đen, gặp điều kiện nóng ẩm kéo dài sẽ gây ảnh hưởng đến cả bộ lá. Bệnh do nấm Alternaria Ap gây ra.

Bệnh đốm nâu trên cánh hoa:

bệnh đốm nâu trên cành hoa thường gặp ở hoa phong lan

Vết bệnh ban đầu là một chấm nhỏ màu nâu, hơi lồi, về sau lan rộng thành đốm lớn màu nâu nhạt. Bệnh làm hoa mất giá trị. Bệnh do nấm Curvularia eragotidis gây ra.

Bệnh thối đen ngọn:

bệnh thối ngọn thường gặp ở hoa phong lan

Vết bệnh ban đầu là một điểm nhỏ, ủng nước, có màu nâu đen. Bệnh gây hại chủ yếu trên lá non, ngọn và chồi cây lan làm cho đỉnh bị thối nhũn lan dần xuống dưới làm lá và cuống lá bị thối, dễ rụng. Bệnh có thể gây thành dịch trong điều kiện ẩm độ cao với nhiệt độ khoảng 200C. Bệnh do nấm Phytopthora palmivora gây ra.

2/ Bệnh của hoa lan do vi khuẩn:

Do loài vi khuẩn Erlninia carotovora gây ra. Đầu tiên trên lá cây xuất hiện một vết mọng nước như bọ bỏng, sau đó lan rộng ra rất nhanh làm cho cây như bị luộc chin, vàng ủng ra hết.

Nếu phát hiện sớm thì cắt ngay đoạn lá bị rộp đó và tích cực phun thuốc oxyclorua đồng 1% Bordeaux (1kg sunphat đồng cộng 1kg vôi sống hòa trong 100 lít nước trong các chậu sứ, đất, không để trong các thùng kim loại lưới, liên tục trong cả tuần, nếu khỏi thì dừng ngay việc tưới thuốc đó).

Nguyên nhân do tưới nước quá ẩm hay mùa mưa bị úng nước. Do đó cần che mưa rất kỹ cho cây, và tưới cây chỉ đủ độ ẩm và không để chậu Phong lan luôn bị ẩm lâu ngày.

Bệnh thối nâu:

bệnh thối nâu thường gặp ở hoa phong lan

Vết bệnh màu nâu nhạt, hình tròn, mọng nước, về sau chuyển sang màu nâu đen. Bệnh gây hại trên lá, thân, mầm gây nên hiện tượng thối (có mùi khó chịu). Nguyên nhân bệnh do khuẩm Erwinia carotovora gây ra.

Bệnh thối mềm:

Vết bệnh có dạng bất định, ủng nước, màu trắng đục, thường lan rộng theo chiều rộng của phiến lá. Trong điều kiện ẩm độ cao sẽ gây hiện tượng thốu úng. Trong điều kiện khô ráo, mô bệnh khô, teo tóp và có màu trắng xám. Bệnh do vi khuẩn Pseudomonas Glagioli gây ra.

3/ Bệnh thường gặp ở hoa phong lan do virus:

Biểu hiện trên mỗi loài Phong lan một khác, thường xuyên xuất hiện trên lá có vết đốm hay vết thương làm lá mất màu xanh, chuyển sang thành bị vệt đen hay nâu. Đôi khi lá bị biến dạng xoắn lại và khô không còn xanh bóng và mọng nước như lá bình thường. Cây rất yếu và ít khi có hoa. Bệnh rất khó chữ, do đó cần cách ly khỏi giàn Phong lan, nếu cần thì hủy bỏ đi.

Nguyên nhân do bị sâu bọ làm hư tạo điều kiện cho virus xâm nhập dễ dàng. Do đó phải dùng thuốc trị côn trùng, không cho chúng chích , hút lá cây. Dùng thuốc Methilparathion (còn gọi là wofatox nồng độ 0.07 – 0.17) (đây là loại thuốc hạn chế sử dụng), tốt hơn nên dùng Dimethoate hay Diorotophos với mục đích trừ sâu bọ đến hại cây.

Bệnh do vivus:

bệnh do virut thường gặp ở hoa phong lan
Bệnh do virus gây ra trên hoa lan thường xuất hiện ở 2 dạng sau: virus gây khảm lá và virus làm khằn cây.
Virus gây khảm lá: gây hiện tượng biến vàng trên lá và hoa. Ở lá non có những sọc hay đốm màu xanh nhạt hay màu vàng xen kẽ với vệt xanh đậm trên phiến lá. Trên những cây bị nhiễm nặng, cây không phát triển, bộ rễ còi cọc. Bệnh thường xuất hiện trong những vườn lan kém chăm sóc hoặc trên những cây lan bị tách chiết nhiều lần mà không khử trùng dụng cụ. Rầy rệp chích hút cũng là một trong những tác nhân làm lây lan dạng bệnh này.

Virus gây khằn cây: làm cho cây không phát triển bình thường, lá trở nên dày hơn, có màu xanh đậm, mặt lá gồ ghề, phiến lá cứng.
Bệnh do virus không có thuốc đăc trị. Khi thấy trong vườn có những cây lan có biểu hiện trên, cần phải cách ly để chăm sóc riêng nếu cây bị nhiễm nhẹ. Trong trường hợp cây bị nhiễm nặng cần phải đốt bỏ để tránh lây lan sang các cây khoẻ mạnh. Cần chú ý là phải khử trùng dụng cụ sau mỗi lần tách chiết 01 cây và quan tâm đến công tác phòng trừ rầy rệp, làm vệ sinh mặt chậu và vừơn lan thường xuyên.

bệnh do viurut thường gặp ở hoa phong lan

4/ Bệnh do côn trùng gây hại thường gặp ở hoa phong lan

Bọ trĩ:

(Thripspalmi và Dichromothrips Corbetti):Là loại côn trùng nhỏ, có màu vàng nhạt. Chích hút trên trên lá non để lại những đốm vuông màu vàng sáng, sau chuyển dần sang màu nâu đen. Chích hút trên cánh hoa để lại những vết chích trong suốt và có một chấm vàng ở giữa .

bệnh bọ trĩ thường gặp ở hoa phong lan

Nhện đỏ: Là một dạng ve ký sinh, di chuyển nhanh, lúc nhỏ có màu vàng cam, khi trưởng thành có màu đỏ. Khi chích hút chúng để lại trên lá, hoa những đốm nhỏ màu nâu. Thường phổ biến trong những vườn lan thiếu chăm sóc hoặc bị khô hạn kéo dài.

bệnh nhện đỏ thường gặp ở hoa phong lan

Rệp:

bệnh rệp thường gặp ở hoa phong lan

Đây là loại côn trùng gây hại phổ biến trên nhiều vườn lan, thường tập trung chích hút ở lá non, chồi non, đầu rễ, phát hoa, chồi hoa, làm cho cây phát triển còi cọc, hoa bị rụng cuống hoặc không nở. Rệp chích hút tạo thành những vết vàng nâu hoặc thâm đen. Sản phẩm bài tiết của chúng tạo điều kiện cho nấm than đen phát triển, nhất là trong điều kiện mưa ẩm kéo dài. Phổ biến nhất là:
Rệp xanh đen: Pleotrichophorus chrysanthemi Theobald.
Rệp nâu đen: Macrosiphoniella sanbornici Gillette.
Rệp xanh: Coloradoa rufomaculata Wilson

Sâu hại:

Bệnh sâu hại thường gặp ở hoa phong lan

Có nhiều loại sâu hại, nhưng thường gặp là sâu khoang (Spodoptera sp), thường cắn phá chồi non, phát hoa non.

Ốc sên, Nhớt:

Bệnh ốc sên thường gặp ở hoa phong lan

là các loài nhuyễn thể, thường tập trung cắn phá vào ban đêm. Các đoạn rễ non, cây non, chồi, phát hoa là những mục tiêu cắn phá chính của các loài nhuyễn thể.

Trên đây là Các bệnh của lan phi điệp và một số hoa phong lan hay mắc phải. Hy vọng quý khách hàng chú ý để phát hiện và có những biện pháp xử lý kịp thời cho vườn lan của gia đình. Chúc mọi người thành công. Các bạn có thể xem thêm tại đây

Các loại thuốc bảo vệ thực vật dùng cho hoa phong lan xem chi tiết tại đây

Nếu bạn thấy hữu ích hãy bấm like và chia sẻ để mọi người cùng biết nha.

 

Thêm nhận xét của bạn